پذیرش

پذیرش

تعریف

پذیرش یک وضعیت روانیِ عمیق، پخته و بی‌تنش است که در آن فرد، واقعیتِ یک شرایط (خوب، بد، دردناک یا غیرقابل تغییر) را بدون مقاومت، انکار یا تلاش برای تغییر آن به رسمیت می‌شناسد. پذیرش به معنای «رضایت» یا «خوشحالی» نیست؛ فرد ممکن است از یک واقعیت تلخ عمیقاً ناراحت باشد، اما دیگر با آن می‌جنگد. تفاوت پذیرش با «تسلیم» در این است که تسلیم معمولاً همراه با احساس شکست و حقارت است، اما پذیرش اغلب با یک آگاهی آرام، بلوغ و رهایی از بارِ مقاومتِ بی‌فایده همراه است. در داستان، پذیرش معمولاً پایانِ یک دوره‌ی طولانیِ درگیریِ درونی (مثل سوگواری یا یک رقابت) است.

نقش پذیرش در داستان

پذیرش معمولاً در موقعیت‌های زیر ظاهر می‌شود و به شخصیت (و خواننده) احساس تکامل می‌دهد:

• پایان مراحل سوگواری و دست‌آوردن به یادآوریِ آرامِ یک فرد از دست رفته
• تماشای فرزندِ بزرگسال که مسیر مستقل خود را انتخاب کرده است
• ackowledging یک شکست تحمیلی و حرکت به سمت زندگی جدید
• دیدن یک بیماری لاعلاج و توقف تلاش‌های بی‌مورد درمانی
• شنیدن یک حقیقت تلخ درباره‌ی گذشته‌ی خود و رها کردن عذاب وجدان
• پایان یک رابطه و آرزوی خیر برای طرف مقابل

شدت‌های پذیرش

تحمل خفیف ← درک شرایط ← پذیرش ذهنی ← صلح درونی (و در حالت افراطی: رهاییِ عرفانی / خشوع)

نشانه‌های ظاهری

چهره

• رفع کامل و پایدارِ خطوط اخم (حتی اگر چهره غمگین باشد، دیگر عصبی نیست)
• نرم شدنِ تدریجی عضلات صورت
• بروز یک آرامشِ خسته اما راضی
• از بین رفتن حالت‌های تدافعی (مثل اخم کردن یا جمع کردن لب‌ها)

چشم‌ها

• نگاهی شفاف، مستقیم و بدون جنگیدن (حتی در مواجهه با چیز بد)
• افتادن نگاه به سمت پایین یا خیره شدن به یک نقطه‌ی دور با حالت تامل
• از بین رفتن نگاه‌های متزلزل یا جستجوگر
• گاهی بستن آرام چشم‌ها و نپرسیدنِ چرا

دهان

• آه کشیدن‌های بسیار عمیق، طولانی و رهاسازنده (آهی که گویی تمام بار ریه‌ها را خارج می‌کند)
• بسته شدن آرام لب‌ها
• گاهی یک لبخندِ بسیار کوچک، تلخ اما مهربانانه
• حرف زدن بدون تقلا برای متقاعد کردن کسی

دست‌ها

• باز شدن کامل مشت‌ها و رو به بالا بودن کف دست‌ها (زبان بدنِ جهانیِ پذیرش و عدم تهدید)
• رها کردن ناگهانی یک شیء که تا الان محکم چسبیده بود (مثل رها کردن لبه‌ی میز)
• قرار دادن دست‌ها به صورت آرمیده روی پاها یا دامن
• توقف تمام حرکات عصبی (مثل ورق زدن یا چنگ زدن)

بدن

• رها کردن کامل وزن بدن به عقب یا به سمت پایین ( grounded شدن)
• افتادن شانه‌ها به پایین و ماندن در همان حالت (نه بالا کشیدن مجدد)
• صاف شدن کمر اما بدون هیچ‌گونه کشش یا سفت شدن
• هماهنگی و کندیِ حرکات

= زبان بدن

فردی که پذیرفته، بدنش دیگر یک قلعه‌ی محاصره‌شده نیست.

• باز شدن فضای سینه و شکم به سمت بیرون.
• چرخش بدن به سمت واقعیت (به جای چرخش به دور آن).
• حذف تمام موانع فیزیکی بین خود و محیط (برداشتن دست‌ها از جلوی سینه).
• عدم تلاش برای کوچک شدن یا بزرگتر شدن؛ حضورِ دقیق به اندازه‌ی واقعی.

تغییرات صدا

• لحنی کاملاً مسطح، آرام و فاقد لبه‌ی تیز
• حذف کلماتِ دفاعی و توجیهی (مثل «اما»، «چون»، «من که نمی‌دانستم»)
• سرعت بسیار پایین و کشدارِ کلام
• تکرار یک جمله‌ی کوتاه و قطعی (مثلاً: «می‌دونم.»، «درسته.»، «همینه.»)
• سکوت‌هایی که پر از معنا هستند، نه پر از تنش

واکنش‌های جسمانی

• رهایی ناگهانی و محسوس تنش از عضلات (احساس آب شدن یک یخ در بدن)
• کاهش چشمگیر ضربان قلب
• تنفس عمیق و شکمی که به راحتی جریان پیدا می‌کند
• احساس سنگینیِ مطبوع (انگار وزنِ مقاومت سال‌ها از روی شانه‌ها برداشته شده)
• گاهی احساس سرما یا گرمای خفیف به دلیل گشاد شدن عروق

افکار شخصیت

ممکن است شخصیت با خودش فکر کند:

• همین که هست.
• دیگه نمی‌تونم عوضش کنم، پس بذار باشه.
• خسته شدم از جنگیدن با این حقیقت.
• من این رو قبول دارم.
• تمومش کنم بهتر از اینه که بکشمش.

رفتارهای رایج

• تا کردن لباس‌ها یا وسایل شخصِ از دست رفته و گذاشتن آن‌ها در کمد
• امضای یک سند یا قرارداد بدون خواندن دوباره‌ی بندها
• نگاه کردن به یک عکس قدیمی، بستن آلبوم و گذاشتن آن در کتابخانه
• روشن نکردن دوباره‌ی سیگار و تماشای خاموش شدن آن در پشتیزن
• بیرون رفتن از یک اتاق بدون نگاه کردن به عقب
• آب دادن به یک گلدان خشکیده

رفتارهایی که الزاماً رخ نمی‌دهند

یکی از اشتباهات رایج نویسندگان این است که پذیرش را با گریه‌ی راحتی یا شادی اشتباه می‌گیرند. همه افرادِ پذیرفته‌کننده:

• گریه نمی‌کنند.
• لبخند نمی‌زنند.
• حرف نمی‌زنند.

ممکن است شخصیتی در لحظه‌ی پذیرش، کاملاً بی‌تفاوت به نظر برسد، کار روزمره‌اش را انجام دهد یا حتی بخوابد. پذیرش گاهی بی‌صدا، مطلق و به شکل یک خواب عمیق رخ می‌دهد.

اشتباهات رایج نویسندگان

• او واقعیت را پذیرفت.
• با پذیرش به او نگاه کرد.
• احساس پذیرش به او دست داد.

کلیشه‌ها

پذیرش فقط گفتن کلمه‌ی «باشه» و رفتن نیست. گاهی پذیرش:

• تماشای باران از پنجره بدون عجله برای بستن آن است.
• لمس کردن یک جای زخم و گذاشتن دست روی آن بدون ماساژ دادن است.
• نپرسیدنِ دلیلی برای یک اخراج یا ترک است.
• گوش دادن به یک آهنگ غمگین و اجازه دادن به غم برای آمدن و رفتن است.

نمونه‌های کوتاه

• کاغذ را از دست رها کرد و روی میز نشست.
• نفس عمیقی کشید و گفت: «باشه.» فقط همین یک کلمه، بدون هیچ وقفه‌ای.
• دستش را از روی شانه‌ی من برداشت و به سمت پنجره رفت.
• سرش را تکان داد: «دیگه مهم نیست.»
• چشمانش را بست و پاهایش را روی فرش دراز کرد.
• به عکس نگاه کرد، لبخند تلخی زد و آلبوم را بست.
• دستش را در جیبش گذاشت و شانه‌هایش را انداخت پایین.

نمونه داستانی تألیفی

وکیل پوشه را بست و روی میز گذاشت. نگاهم به پوشه افتاد؛ همان پوشه‌ای که شش ماه تمام، هر بار دیدنش قفسه‌ی سینه‌ام را فشار می‌داد. انگشتانم دیگر روی لبه‌ی میز نمی‌رقصیدند. به بیرون پنجره نگاه کردم؛ درخت‌ها داشتند زرد می‌شدند. آهی کشیدم. هوایی که بیرون رفت، سنگین بود، اما سبکی عجیبی در سینه‌ام حس کردم. به وکیل گفتم: «امضا می‌کنم.» صدایم طبیعی بود، نه خشن، نه غمگین، فقط واقعی. قلم را از دستش گرفتم، در جایی که باید می‌خواندم خط کشیدم و پوشه را به سمتش هل دادم. تمام شد.

تمرین

شخصیتی را تصور کنید که سال‌ها با بیماری‌اش جنگیده، اما امروز پزشک به او گفته است که درمان‌های شیمیایی دیگر جواب نمی‌دهند و فقط باید مراقبت‌های تسکینی انجام شود. بدون استفاده از واژه‌های «پذیرش»، «تسلیم»، «رضایت»، «غمگین» و «خسته»، احساس شخصیت را در ۲۰۰ کلمه توصیف کنید.

احساسات نزدیک

تسلیم، صلح درونی، رضایت، بلوغ، فداکاری، رهایی

احساسات متضاد

مقاومت، انکار، خشم، حسرت، کینه، لجبازی، ناکامی

واژگان مرتبط

پذیرفته، رهاشده، مسالمت‌جو، بالغ، آگاه، صلح‌طلب، آرام، بی‌تنش، قانع، رها، ساکن، بردبار.